Wcześniejsze

2014/2015 2013/2014 2012/2013 2011/2012 2010/2011 2009/2010 2008/2009 2007/2008 2006/2007 2005/2006

Dongola - Polska Misja Archeologiczna w Starej Dongoli

DONGOLA 2013–2014

Misja Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej UW w Dongoli (Sudan), kierowana przez prof. dr W. Godlewskiego, pracowała od 16 listopada do 21grudnia 2013 i od 17 stycznia do 5 marca 2014 roku. Prace Misji były finansowane przez Centrum oraz Qatar – Sudan Archaeological Project (QSAP) i były prowadzone na terenie Cytadeli – fortyfikacje oraz zespół budowli królewskich (SWN), w Meczecie (Budowla z Salą Tronową) oraz na terenie komu H (Klasztor św. Antoniego). Realizowano również prace porządkowe ułatwiające zwiedzanie Dongoli turystom oraz prace studyjne nad ceramiką okresu Funj (XVI–XVII wiek), zatyczkami amfor importowanych i lokalnych, inskrypcjami oraz kośćmi zwierzęcymi. Porządkowano również magazyn obiektów odsłoniętych dotychczas na terenie komu H w klasztorze i budowlach go otaczających.

CYTADELA – FORTYFIKACJE I STANOWISKO SWN.
Prace nad fortyfikacjami Cytadeli objęły wschodnia część pierzei północnej i północna część pierzei wschodniej, łącznie na odcinku 130m. W części północnej, pomiędzy basztą NW i basztą N.1 odsłonięto przebudowane fortyfikacje Cytadeli, najprawdopodobniej w XVI/XVII wieku w okresie zagrożenia najazdem Turków Otomańskich. Na wydmach piaskowych pod oryginalnymi fortyfikacjami cytadeli z V/VI wieku zbudowano „płaszcz „ z cegieł suszonych (Fig. 1) jak również przebudowano baszty N.1 i N.2.

Fig. 1. Cytadela, wzmocnienie kurtyny z XVI–XVII wieku pomiędzy basztami NW i N.2 (fot. W. Godlewski).

Prace te umożliwiały lepszą ochronę zabudowy mieszkalnej ulokowanej na koronie lekko zniszczonych fortyfikacji oryginalnych, których kurtyna miała szerokość 5.60m. Zasyp piaskowy, na którym fundowano wzmocnienia murów Cytadeli, zabudowano niską zabudowę mieszkalną w kilku segmentach, co również stabilizowało wydmy pod murami (Fig. 2).

Fig. 2. Cytadela, fortyfikacje i zabudowa na wydmach przy ich północno-wschodniej części. Plan (opracowanie S. Maślak i Ł. Jarmużek).

Badania tej zabudowy dostarczyły licznych obiektów: głównie ceramiki ręcznie produkowanej, fragmentów tkanin, a także znaleziono w odsłanianych domach amulety i cybuchy fajek, które umożliwiły datowanie zabudowy na koniec XVI wieku. Po stronie wschodniej fortyfikacje były dodatkowo wzmocnione dwoma murami, równolegle biegnącymi do oryginalnych fortyfikacji, jeden z nich został zbudowany z ciosów piaskowcowych, pochodzących zapewne z jakiejś oficjalnej budowli na cytadeli, a drugi zbudowano z łamanego piaskowca żelazistego oraz cegieł. Oba mury również stabilizowały wydmę pod murami cytadeli (Fig. 3).

Fig. 3. Cytadela, fortyfikacje w części północno-wschodniej (fot. W. Godlewski).

Na terenie cytadeli kontynuowano prace na stanowisku SWN w pałacu króla Joannesa (SWN.B.I) oraz w kościele królewskim (SWN.B.V). Zachowane malowidła na ścianach i filarach kościoła, a w szczególności ich stan zachowania limitowały postęp prac, które objęły naos i prothesis kościoła. We wnętrzu prothesis, na ścianach – północnej i wschodniej, odsłonięto i zabezpieczono kilka kompozycji, na których kapłani kościoła Rafaela ofiarowują dary tronującej Madonnie i Apostołom (Fig. 4).

Fig. 4. Cytadela, kompleks królewski SWN, kościół B.V. Malowidło z prothesis – Apostoł Piotr (fot. D. Zielińska).

Malowidłom towarzyszą inskrypcje greckie (legendy) oraz teksty modlitw w języku greckim i staronubujskim. Stan zachowania malowideł jest zróżnicowany, ale są czytelne całe kompozycje a towarzyszące im inskrypcje pozwalają na pełniejszą interpretację tej unikalnej dekoracji wnętrza prothesis wśród znanych nam sakralnych budowli Makurii.
Na terenie Pałacu Joannesa (SWN.B.I) prowadzono prace w południowo – wschodniej części założenia odsłaniając głównie późną postmakurycką zabudowę fundowaną na reliktach piętra pałacu (Fig. 5).

Fig. 5. Cytadela, kompleks królewski SWN, zabudowa postmakurycka – dom SWN.H.29 (fot. W. Godlewski).

Na terenie klatki schodowej pałacu (B.I.01), pod jej sklepieniami z cegły czerwonej, odsłonięto liczny zespół kości zwierzęcych zdeponowanych tam w XIV wieku sądząc na podstawie ceramiki zalegającej w eksplorowanej warstwie.

KOM H – KLASZTOR
W południowo zachodniej części zabudowy wzniesionej po zewnętrznej stronie murów klasztornych odsłaniano zewnętrzną fasadę tej zabudowy, groby z dobrze zachowanymi nagrobkami w pobliżu tej zabudowy oraz prowadzono prace konserwatorskie w Budowli I aneksu SW z licznymi malowidłami ściennymi oraz prace zabezpieczające nagrobki na cmentarzu (Fig.6), które mają zróżnicowane formy, najczęściej jest to przestrzennie formowany krzyż na prostokątnej platformie. Nagrobki budowano z cegły czerwonej i starannie tynkowano, na ich fasadzie zachodniej często lokowano stele nagrobne, czytelne w negatywie, oraz budowano małe nisze, w których lokowano lampki olejowe. Jeden z nagrobków ma na tynku zapisaną w języku greckim modlitwę za duszę kobiety – Kariti.

Fig. 6. Kom H, klasztor – cmentarz po zachodniej stronie aneksu SW, nagrobki po zabezpieczeniu (fot. W. Godlewski).

MECZET
Architekci z Politechniki Wrocławskiej przygotowali koncepcję konstrukcji nowego dachu nad budowlą oraz projekt zabezpieczenia poziomu chodzenia na piętrze budowli.

PRACE PORZADKOWE NA STANOWISKU
W ramach porządkowania stanowiska rozpoczęto usuwanie wysypów archeologicznych z wcześniejszych prac oraz rozpoczęto budowę wysokiego na 3.0m płotu po północno wschodniej stronie kompleksu sakralnego z katedrą i monumentalną budowlą krzyżową, który będzie powstrzymywał ruchome piaski i zabezpieczał odsłonięte budowle przed zapiaszczaniem ich wnętrz. Zbudowano dwa pierwsze odcinki tego muru o łącznej długości 70.0m. Zachodni odcinek tego muru wykorzystano po jego wewnętrznej stronie do wyeksponowania granitowych kapiteli z katedry dongolańskiej nr. 3, datowanej na koniec VII wieku. Zostały one umieszczone na cementowych podstawach o wysokości 1.0m (Fig. 7–8).

Fig. 7. Mur zabezpieczający centrum sakralne Dongoli przed zapiaszczeniem, widok z cytadeli (fot. W. Godlewski).

Fig. 8. Ekspozycja kapitela z katedry no 3 (fot. W. Godlewski).

nr osoba specjalizacja afiliacja
1. prof. dr hab. Włodzimierz Godlewski archeolog, kierownik misji Instytut Archeologii UW
2. dr Teresa Dziedzic architekt Wydział Architektury, Politechnika Wrocławska
3. dr hab. Romuald Tarczewski architekt Wydział Architektury, Politechnika Wrocławska
4. dr Dorota Dzierzbicka archeolog Instytut Archeologii UW
5. Szymon Maślak archeolog Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej UW
6. Łukasz Jarmużek archeolog freelance
7. Amal MohamedAhmed inspektor NCAM
8. prof. dr hab. Adam Łajtar epigrafik Instytut Archeologii UW
9. dr Anna Wodzińska ceramolog Instytut Archeologii UW
10. dr Dobrochna Zielińska archeolog Instytut Archeologii UW
11. Katarzyna Danys-Lasek archeolog freelance
12. Jolanta Kurzyńska konerwator malowideł freelance
13. Lucia Dominici archeolog Włochy
14. Agnieszka Ryś studentka Instytut Archeologii UW
15. Maciej Wyżgoł student Instytut Archeologii UW

wybierz opcję z menu:
misje prace doktorskie komunikaty
© 2008-2014
Stworzenie strony internetowej: grupamak.pl